پيام طراوتي

رایانه خبر- 

اشاره :
صحبت از مرورگرها كه به ميان مي آيد، خاطره جنگ مايكروسافت با نت اسكيپ در اواخر دهه 1990 ميلادي زنده مي شود، اگرچه مايكروسافت برنده نبرد بود، ولي هنوز جنگ اصلي را تمام و كمال نبرده است، در واقع جنگ ميان مرورگرها وارد مرحله تازه اي شده است. نت اسكيپ پس از انتشار رسمي ويندوز XP در اكتبر سال 2001 ، و شكست در مقابل اينترنت اكسپلورر، تصميم گرفت كه سورس كد برنامه را به رايگان در اختيار كاربران قراردهد، اين امر منجر به اين شد كه گروهي كه بعدها خود را بنياد موزيلا ( Mozilla Foundation ) نام نهادند، تشكيل شود و تصميم گرفتند كه با استفاده از كد نرم افزار Netscape ، مرورگر ديگري بسازند كه بعدها نام Mozilla Firefox را بر روي آن گذاشتند.بنياد موزيلا ، هيچ گونه هدف و مقصود تجاري براي اين پروژه خود در نظر نگرفته بود. در اين مقاله سعي مي كنم، مروري كوتاه و مفيد بر اين مرورگر داشته باشيم و با قابليت هاي آن آشنا شويم، از اين پس به اختصار Mozilla Firefox را فايرفاكس در نظر مي گيرم.

تاريخچه Firefox
پروژه Mozilla Firefox از اواخر سال 2001 ميلادي، پس از انتشار سورس كد برنامه نت اسكيپ آغاز شد.
Blake Ross و  David Hyatt، كه از متخصصين ارشد بنياد موزيلا بودند، سرپرستي پروژه فايرفاكس را قبول كردند. آن دو اعتقاد داشتند كه حمايتNetscape Navigator  و همراهي و كمك تيم طراحي Mozilla Suite
آنها را در اين هدف موفق خواهد كرد. توجه داشته باشيد كه Mozilla از Mozilla Firefox جداست و در واقع فايرفاكس از داخل مرورگر Mozilla استخراج شده است.
پس از مشخص شدن اهداف و برنامه ها، آقايBen Goodger به عنوان مسؤل طراحي و توسعه فايرفاكس برگزيده شدند. پروژه Firefox در ابتدا با نام Phoenix نام گذاري شده بود ولي از آنجا كه نام Phoenix ، يك اسم ثبت شده و متعلق شركت معروف Phoenix Technologies بود كه سازنده بايوس مادربرد مي باشد، به ناچار مجبور شدند اسم آن را تغيير دهند، در آوريل سال 2003  اين بار اسم آن را Firebird گذاشتند.
باز هم مثل دفعه قبل، اين بار هم اسم Firebird ، يك اسم ثبت شده بود و به يك شركت نرم افزاري به نام
Firebird Database Server تعلق داشت، بنياد موزيالا تصميم گرفت اسم آن را به Mozilla Firebird تغيير دهد تا مشكل برطرف شود، اما فشارهايي كه از سوي شركت مذبور وارد مي شد به ناچار بنياد موزيلا را مجبور كرد كه براي بار سوم و اين بار در تاريخ 9 فوريه 2004 پروژه را تغيير نام دهد و نام Mozilla Firefox كه به اختصار Firefox ناميده مي شود را به عنوان يك اسم و علامت تجاري (  Trademark ) در سراسر ايالات متحده آمريكا ثبت كردند.
به نحوه نگارش Firefox دقت داشته باشيد، كلمه اول با حرف بزرگ و كلمه دوم با حرف كوچك نوشته مي شوند، وتركيب اين دو كلمه با هم به صورت بزرگ و كوچك، يعني Firefox علامت تجاري فايرفاكس مي باشد. البته بررسي و توضيح كامل تاريخچه Firefox در اينجا ميسر نيست ولي اگر تمايل به داشتن اطلاعات بيشتر هستيد مي توانيد به اینجا و اینجا مراجعه كنيد.
آيكون معروف فايرفاكس ، روباهي كه به دور كره زمين حلقه زده است، رسما با انتشار اولين نسخه اين مرورگر با نام رسمي خود يعني  Mozilla Firefox 0.8در 9 فوريه 2004 كه با هنرمندي Jon Hicks طراحي شده بود، معرفي شد.
این سایت اختصاص به لوگوهاي اين مرورگر دارد. مراحل تكامل فايرفاكس را هم مي توانيد دراینجا پيدا كنيد.
در زمان تحرير اين مطلب، آخرين نسخه اين نرم افزار Firefox 1.5 Beta 2  كه تاريخ انتشار آن 6 نوامبر 2005 مي باشد. نگارش اين مقاله بر اساس اين نسخه مي باشد.براي دريافت آخرين نسخه فايرفاكس هم مي توانيد به اینجا مراجعه كنيد:

برخي از ويژگي ها و خصوصيات Firefox
«» مرور صفحات وب در يك پنجره ( Tabbed Browsing ) 
«» مسدود كننده صفحات تبليغاتي ( Pop-up Blocking ) 
«» مديريت دانلود (  Download Manager )
«» پشتيباني از RSS براي جمع آوري تازه هاي سايت ها ( Live Bookmarks  ) 
«» قابليت افزودن برنامه هاي كمكي ( Add-ons )
«» امنيت بيشتر ( More Security )
«» پشتيباني از استانداردهاي برنامه نويسي صفحات وب  ( Standards Support  )  
«» چند پايگاهي بودن  ( Cross-Platform Support )  
«» محافظت از حريم خصوصي ( Keep Privacy Policy Safe  )  

در ادامه اين بخش به توضيحات كوتاهي در خصوص هر كدام از و يژگي ها و خصوصيات برتر فايرفاكس مي پردازيم :

«» مرور صفحات وب در يك پنجره ( Tabbed Browsing  )
برجسته ترين قابليت فايرفاكس مي باشد كه به شما اين امكان را مي دهد كه چند پنجره را در يك پنجره باز كنيد، مزيت هاي استفاده از اين روش عبارتند از:
1ـ جلوگيري از شلوغ شدن صفحه .Desktop
2ـ مرور سريع تر صفحات وب.
3ـ توانايي طبقه بندي موضوعي صفحات وب هنگام مرور آنها.
4ـ توانايي قراردادن چند صفحه (  Tab ) به صورت همزمان به عنوان صفحه خانگي يا Home Page.
در مرورگر6   Internet Explorerقابليت Tabbed Browsing به طور پيش فرض وجود ندارد و مايكروسافت اين قابليت را در IE 7 قرار خواهد داد ولي اين امكان وجود دارد كه با نصب آخرين نگارش برنامه
MSN Desktop Search ، قابليت مرور چند پنجره در يك پنجره يا همان Tabbed Browsing را به IE 6
اضافه كنيد.

«» مسدود كننده صفحات تبليغاتي (Pop-up Blocking) 
قابليت Pop-up Blocking كه قابليت مسدود كردن انواع صفحات Pop-up و Pop-under را دارد. اين قابليت يكي از ويژگي هاي توانمند فايرفاكس مي باشد كه جلوي ورود انواع و اقسام صفحات Pop-up و Pop-under را مي گيرد،
البته اگر بخواهيد مي توانيد اين قابليت را غيرفعال كنيد، همچنين مي توانيد طوري آن را تنظيم كنيد كه به سايت هاي خاصي اجازه نمايش صفحات Pop-up را بدهد.
اين قابليت در IE 6 موجود در نسخه ويندوز ايكس پي سرويس پك 2 هم تعبيه شده است.

«» مديريت دانلود ( Download Manager )
يكي ديگر از ويژگي هاي مهم فايرفاكس ، برنامه مديريت دانلود آن است كه از طريق منوي Tools و گزينه Downloads يا با استفاده از كليدهاي تركيبي Ctrl+J مي توانيد به آن دسترسي پيدا كنيد. هنگام دانلود به طور خودكار باز مي شود و شروع به دانلود مي كند. به طور پيش فرض محل ذخيره فايل ها بر روي Desktop قرار دارد ولي اگر بخواهيد مي توانيد محل آن را عوض كنيد.

براي تنظيمات مديريت دانلود فايرفاكس ، از منوي Tools گزينه Options را انتخاب كنيد. برگه Downloads را انتخاب كنيد، در اينجا مي توانيد محل ذخيره فايل ها را تغيير دهيد و اگر تمايل داشتيد كه موقع دانلود، صفحه مديريت دانود نمايش داده و به محض كامل شدن دانلود بسته شود، كنار عبارت هاي زير تيك بگذاريد:
Show Download Manager when a download begins
Close the Download Manager when all downloads are complete

 البته برنامه مديريت دانلود فايرفاكس يك برنامه حرفه اي نيست و قابليت Resume Support را هم ندارد، ولي ويژگي جالب آن اين است كه مي تواند با نرم افزار مديريت دانلود مشهورPlus  Download Accelerator يكپارچه شود. براي مجتمع شدن آنها هم كافيست كه برنامه DAP را باز كنيد از منوي Tools گزينه Options را انتخاب كنيد، در برگه General در كنار عبارت  Integrate into Mozilla/Firefox browser(1.x)  تيك بگذاريد.

«» پشتيباني از RSS براي جمع آوري تازه هاي سايت ها ( Live Bookmarks ) 
اين قابليت به خصوص در مورد سايت هاي خبري وسايت هايي كه در روز چند بار آپديت مي شوند، خيلي ضروري است. توسط اين قابليت اگر سايت مورد مشاهده داراي خروجي RSS باشد، خود فايرفاكس اين موضوع را تشخيص مي دهد و تازه هاي آن سايت را به شما نشان مي دهد.

«» قابليت افزودن برنامه هاي كمكي ( Add-ons )
برنامه هاي كمكي قابل اضافه شدن به اين مرورگر به 3 دسته كلي تقسيم مي شوند:
Extension
Theme
Plug-in
Extension ها ، قابليت هاي مرورگر را بالا مي برند و همانطور كه از اسمشان مشخص است نرم افزار را گسترش مي دهند، همانند: Debugger Tools, IRC Chat, ChatZilla, Calendar.
Theme ها، ظاهر و قيافه مرورگر را تغيير مي دهند، شما مي توانيد تنظيمات خاصي را بر روي مرورگر اعمال كنيد و اين تنظيمات را به صورت فايل هاي ( Cascade Style Sheets ) CSS ذخيره كنيد و در آينده از آنها بهره ببريد.
تم هاي مختلفي هم براي فايرفاكس موجود است، از تم هاي مربوط به ويندوز XP گرفته تا سيستم عامل اپل مكينتاش.
اگر كمي تبحر داشته باشيد، خودتان هم مي توانيد براي آن Skin و Theme درست كنيد.
Plug-in هاي فايرفاكس بر مبناي پلاگين هاي مرورگر نت اسكيپ طراحي و پشتيباني مي شود. پلاگين ها ابزاري براي نمايش درست و صحيح صفحات وب مي باشند. از جمله اين پلاگين ها مي توان به موارد زير اشاره كرد:
Macromedia Flash Player
Macromedia Shockwave Player
Java Runtime Environment

شما براي دريافت پلاگين ها مي توانيد به اینجا مراجعه كنيد:

  شبکه -دادگاهی در آمريکا شرکت مايکروسافت را به پرداخت يک ميليارد و 520 ميليون دلار جريمه به شرکت فرانسوی آلکاتل-لوسنت به اتهام رعايت نکردن حق مالکيت فناوری MP3 محکوم کرده است

 دادگاهی در شهر سن ديه گو در آمريکا شرکت مايکروسافت را به پرداخت يک ميليارد و 520 ميليون دلار جريمه به شرکت فرانسوی آلکاتل-لوسنت به اتهام رعايت نکردن حق مالکيت فناوری MP3 محکوم کرده است.اين بزرگترين جريمه در زمينه عدم رعايت کپي رايت يک محصول در طول تاريخ اقتصاد جهاني تاکنون است.آلکاتل که در زمينه فناوری اطلاعات و مخابرات فعاليت دارد پيش از اين از مايکروسافت به خاطر رعايت نکردن حق مالکيت معنوی اين شرکت در زمينه به کارگيری فناوری تبديل فايل های صوتی به MP3 شکايت کرده بود.

آلکاتل از اين حکم استقبال کرده ولی مايکروسافت با رد رای دادگاه گفته اين حکم با واقعيت ها تطابق ندارد و قصد دارد تقاضای تجديد نظر کند است. مايکروسافت می گويد با پرداخت ۱۶ ميليون دلار به شرکت آلمانی فرانهوفر، اجازه به کارگيری از اين فناوری را به دست آورده است.

فناوري MP3 اولين بار توس موسسه تحقيقاتي فرانهوفر ابداع شد و بسياري از شرکت‌هاي نرم‌افزاري دنيا با پرداخت حق امتياز اين فناوري به اين موسسه، امکان اجازه استفاده از اين فناوري را يافتند. حق امتياز اين فناوري و خود موسسه فرانهوفر به همراه پژوهشگاه بل که نقش مهمي در ابداع فناوري MP3 داشت بعدا تحت مالکيت آلکاتل - لوسنت قرارگرفت.اين پرونده حقوق تنها بخشي از منازعه حقوقي شديد ميان دو شرکت است. گزارش‌ها حاکي است که آلکاتل-لوسنت براي دفاع از موضع خود در اين پرونده سياست تهاجمي خاصي را پيش گرفته و دامنه پيگردهاي قانوني آلکاتل به مشتريان مايکروسافت نيز تسري يافته است.

برخي از تحليلگران اصرار آلکاتل براي جريمه کردن مايکروسافت را بي ارتباط با وضعيت مالي بد اين شرکت نمي‌دانند. دو هفته پيش آلکاتل- لوسنت اعلام کرد به منظور جبران زيان مالي در فصل مالي چهارم 2006 تعداد 3500 نفر از پرسنل خود را اخراج خواهد کرد. به اين ترتيب تعداد کل کارمنداني که از زمان به هم پيوستن آلکاتل و لوسنت در سال گذشته تا سال 2009 اخراج خواهند شد به 12500 نفر خواهد رسيداز نظر قانوني اين حق براي لوسنت - آلکاتل وجود دارد که صدها شرکت ديگر را به اتهام مشابه تحت پيگرد قراردهد. با اين حال ممکن است دامنه اين پيگردها تنها چند شرکت بزرگ فناوري اطلاعات را دربر بگيرد. ياهو و اپل از ديگر استفاده کنندگان بزرگ فناوري MP3 هستند.